Hoe gaat onderzoek?

genealogisch onderzoek

Toen ik in 1974 begon met eenvoudig stamboomonderzoek ging de communicatie met de archievenafdeling van gemeenten per post of ik ging zelf naar het Centraal Bureau voor Genealogie in Den Haag om archieffilmstroken op een overheadprojector te leggen om zo relevante gegevens te zoeken. Nu, vijftig jaar later zijn er onvoorstelbaar veel gegevens gedigitaliseerd. Gemeentelijke-, militaire- en emigratiegegevens, kerkboeken en zoveel meer en hoef ik de deur niet meer uit.

Vijf verschillende invalshoeken voor onderzoek

Voor mijn genealogisch onderzoek en het samenstellen van onze familiegeschiedenis heb ik vijf invalshoeken gebruikt, namelijk geschiedkundig-, DTB-, stamboom- en DNA-onderzoek en hulp via genealogische platforms.

Geschiedkundig onderzoek

Zonder kennis over de geschiedenis in een bepaalde periode in een bepaald gebied zijn de belevenissen van familieleden moeilijk te duiden. Dus veel over geschiedenis lezen en zoeken naar verbanden met onze familie.

Het DTB-register onderzoek

Het DTB-registeronderzoek kan onderverdeeld worden in vier onderdelen. 1) De aller vroegste gegevens van voor de 16de eeuw kan alleen opgespoord worden als de familienaam opgeschreven is in een akte of oorkonde. Dit gebeurde vooral bij adellijke- of belangrijke personen. 2) Daarna, van de 16de tot begin 19de eeuw, kunnen we gebruik maken van de kerkelijke DTB-registers. De Doop, Trouw en Begraafregister (DTB) is een zeer belangrijke bron voor het opsporen van basisgegevens van vroegere familieleden. De kerken zijn begonnen met DTB-registratie vanwege een besluit tijdens het concilie van Trente (Italië: 1545-1563). Men besloot toen dat alle rooms-katholieke kerken de dopen, trouwerijen en begrafenissen moesten registreren. De registratie vond plaats in de liturgische taal van de rooms-katholieke kerk, het Latijn. Er werd veelal fonetisch geschreven, dat wil zeggen dat de pastoor de familienaam opschreef zoals hij het meende te horen, vandaar dat in één familie in die tijd de schrijfwijze van de familienaam kon verschillen van gezinslid tot gezinslid. Korte tijd later begonnen ook de protestantse kerken met deze registratie. Veel van deze DTB-registers (ook wel kerkboeken) worden momenteel gedigitaliseerd. 3) In 1811 voerde Napoleon o.a. in Nederland de burgerlijke stand in en werd er nauwkeuriger geregistreerd. De burgerlijke stand gegevens zijn voor genealogen een goudmijn. Deze gegevens zijn echter niet onmiddellijk beschikbaar, overlijdensakten komen na 50 jaar vrij, huwelijksakten na 75 jaar en geboorteakten na 100 jaar. 4) Digitaal onderzoek van gemeentelijke-, militaire- en emigratiearchieven, kerkboeken, familieadvertenties, politiebladen, bidprentjes, familiedossiers, familiedrukwerk, Oost-Indische bronnen, oorlogsbronnen en nog zo veel meer.

Het stamboomonderzoek

Inmiddels zijn er veel organisaties die zich bezighouden met stamboomonderzoek. Om er een aantal te noemen:

  • Het centrum voor familiegeschiedenis (CBG)
  • WieWasWie
  • Het Nationaal Archief

En nog vele anderen. Deze organisaties zijn gekoppeld aan allerlei digitale archieven waarin je eindeloos kunt zoeken met zoekwoorden.

De grootste genealogische database ter wereld is Familysearch van de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen oftewel de Mormonen. Het zwaarbeveiligde complex in de Granite Mountain, waarin de kerk biljoenen gegevens bewaart van over de hele wereld, ligt in de Amerikaanse staat Utah.

Granite mountain

Als de juiste bron bij een bepaald familielid is gevonden, bijvoorbeeld Birth: SOURCE #218 – Book of baptism volume 1 KB Kath Geldern 1569-1618 (Mormon film 1980797) dan kan de digitale scan van bijvoorbeeld het oude kerkboek uit 1569-1618 uit de St. Maria Magdalena kirche in Geldern bekeken worden op de archiefafdeling van een Mormoonse kerk in eigen land. In Nederland is dat in Apeldoorn.

Het DNA-onderzoek

DNA onderzoek

Een nieuw fenomeen in de genealogie is het DNA-onderzoek dat sinds 2000 mogelijk is voor particulieren. Je kunt een DNA-monster (spuug) laten testen om meer over je familiegeschiedenis te weten te komen. Het geeft een antwoord op die ene vraag met wie ben ik genealogisch verbonden? Ons unieke DNA verbindt ons met de generaties voor ons. Op dit moment kan het DNA-onderzoek alle verwachtingen nog lang niet waarmaken en de uitslag moet men met een enorme slag om de arm nemen. De DNA-ontwikkelingen gaan echter razendsnel en met de opkomst van nieuwe DNA-technieken mogen we verrassende nieuwe inzichten verwachten in de toekomst.

Genealogische platforms

Gelukkig zijn er in Nederland vele beroepsmatige- en hobby genealogen die anderen bijstaan met kennis en inzichten. Ook ik heb regelmatig gebruik gemaakt van diverse platforms.

Bronnen

  • De redenen voor het besluit voor kerken om te registreren zou tweeledig kunnen zijn. Ten eerste om de mensen van het wieg tot het graf te kunnen begeleiden, personalisering van de zielzorg noemde men dat. Ten tweede kon de registratie dienen als een kasboek om bij te houden wie nog kerkbelasting of begrafeniskosten kon of moest betalen.
  • www.familysearch.org/nl. De Mormonen gebruiken de genealogische informatie om mensen postuum en plaatsvervangend te dopen op grond van de Bijbeltekst in 1Korintiërs 15:29 (Bijbel in Gewone Taal, BGT) waar staat: “Er zijn christenen die zich laten dopen voor iemand die al gestorven is. Ze hopen dat die persoon dan ook gered zal worden. Ze geloven dus dat mensen uit de dood zullen opstaan. Anders zou het zinloos zijn om zich voor hen te laten dopen.” Ze doen dit sinds 1840.
  • Facebook groepen als Genealogie/Stamboom Onderzoek, MyHeritage Gebruikersgroep, Middeleeuwse Genealogie en bijvoorbeeld Geneanet.